Taiga en toendra

Het naaldwoud en de kale vlaktes van het hoge noorden

Eerst de dieren die dit landschap het best vertellen, daarna de rest van wat ik er zag.

Waarom dit project

De taiga is het grootste landecosysteem op aarde: een band van naaldbos rond de hele noordpool. Daarboven ligt de toendra, waar de grond nooit helemaal ontdooit. De zomer is kort, de winter lang en voedsel schaars. Elk dier hier is gevormd door kou en tekort: brede hoeven, een dikke vacht en een lichaam dat maanden kan wachten.

Omdat de taiga rond de hele aarde loopt, zoek ik hem overal op. In Noorwegen, Zweden en Finland, maar ook in Alaska, Canada en de Verenigde Staten, van Jasper en Glacier tot Grand Teton, Colorado en Maine.

Waarom deze dieren? Ik koos de eland en de beer, de grootste planteneter en het grootste roofdier van het noordelijke bos. Ze laten twee manieren zien om de winter te overleven: de eland loopt er dwars doorheen, de beer slaapt hem uit.

Kaart van taiga en toendra in Europa
Waar de taiga begint en het gematigd woud stopt. Taiga en toendra lopen door in Azië en Noord-Amerika. Globaal en vereenvoudigd.

Eland

Waarom werd juist hier het grootste hert ter wereld?

Meer over de eland

Het antwoord: een groot lijf houdt in de kou zijn warmte beter vast, dus in het noorden werden herten steeds groter. De eland is daar het sterkste voorbeeld van.

De eland is het grootste hert ter wereld. Met zijn lange poten stapt hij over omgevallen bomen en door diepe sneeuw. Met zijn lange snuit en beweeglijke bovenlip plukt hij twijgen, en onder water knijpt hij zijn neusgaten dicht om zoute waterplanten te eten. Zijn gewei groeit elk jaar opnieuw.

Elanden staken via de landbrug bij de Beringstraat over naar Amerika. Daarom vind je ze nu in de hele taiga rond de noordpool. Zwemt hij tussen eilanden, dan jaagt soms zelfs de orka op hem.

Het is het dier waar ik het langst naar zocht. Mijn eerste mooie stier stond in de stromende regen in Noorwegen, tot mijn vrouw me terugtoeterde en hij verdween. Daarna duurde het jaren. En in Alaska leerde een eland me met een schijnaanval dat richtlijnen maar richtlijnen zijn.

Het beeld dat ik zoek: de koning. Een eland tot zijn buik in het water, stieren die vechten in de bronst, of klein in een groot en koud bos met alleen silhouet en gewei in mist of sneeuw.

Lees het verhaal: Op hoge poten →

Spreidingskaart eland
Globale spreiding rond de noordpool
IUCN Rode Lijst
  1. LC
  2. NT
  3. VU
  4. EN
  5. CR
  6. EW
  7. EX
Niet bedreigd
Eland in de taigaEland in de taigaEland onder de TetonsEland onder de TetonsEland vechtende stierenEland vechtende stierenEland stier lopendEland stier lopendEland stier portretEland stier portretEland met kalverenEland met kalverenEland stierEland stierJonge elandJonge elandElandElandElandElandElandEland

Beer

Waarom werd een roofdier een alleseter die de winter doorslaapt?

Meer over de beer

Het antwoord: beren stammen af van vleeseters, maar in het noorden is vlees onvoorspelbaar terwijl gras, zalm en bessen in pieken komen. De beer werd een alleseter die van elke piek profiteert en het vet opslaat voor de winter. Mannetjes vechten om de vrouwtjes, daarom zijn ze zoveel groter.

In de herfst eet een bruine beer zich dik. Daarna slaapt hij maanden in zijn hol, zonder te eten, drinken of plassen. Zijn lichaam maakt van afvalstoffen weer eiwit, zodat hij nauwelijks spieren verliest. In die winterslaap worden ook de jongen geboren, zo klein als een eekhoorn.

De bruine beer leeft rond het hele noordelijk halfrond, van Finland tot Alaska. De ijsbeer is uit zijn familie voortgekomen. Hij is het bewijs dat je ook met een half jaar zonder eten kunt overleven, als je maar slim genoeg bent.

Het beeld dat ik zoek: kracht en zorg. Twee beren die met elkaar vechten, en een familieportret van een moeder met haar welpen.

Lees het verhaal: Meer beren dan mensen →

Spreidingskaart bruine beer
Globale spreiding van de bruine beer. Stippen zijn kleine, geïsoleerde populaties.
IUCN Rode Lijst
  1. LC
  2. NT
  3. VU
  4. EN
  5. CR
  6. EW
  7. EX
Niet bedreigd
Taiga met kleine beerTaiga met kleine beerBeer met spiegelingBeer met spiegelingBerenwelp achter de boomBerenwelp achter de boomZwemmende bruine beerZwemmende bruine beerBeer in het bos groothoekBeer in het bos groothoekBeer moeder met jongenBeer moeder met jongenBerenfamilieBerenfamilieBeer met drie jongenBeer met drie jongenBeer in tegenlichtBeer in tegenlichtBeer in het lichtBeer in het lichtBeer in het wollegrasBeer in het wollegrasBeer in strijklichtBeer in strijklichtStaande beerStaande beerPortret van een bruine beer met een litteken op zijn neusPortret van een bruine beer met een litteken op zijn neusBerenwelpenBerenwelpenBruine beer met welpBruine beer met welpBerenwelpBerenwelpBerenwelpBerenwelpBerenwelpBerenwelpDrinkende bruine beerDrinkende bruine beerBruine beerBruine beerBruine beer in de taigaBruine beer in de taigaBruine beer met welpBruine beer met welpStaande bruine beerStaande bruine beerBerenwelp in het wollegrasBerenwelp in het wollegrasBruine beerBruine beerBruine beer in tegenlichtBruine beer in tegenlichtBruine beerBruine beerGrizzlybeerGrizzlybeer

Het hoge noorden

Het landschap en de andere bewoners van het noorden

Noorderlicht boven de taigaNoorderlicht boven de taigaMuskusos in de sneeuwMuskusos in de sneeuwAvond in de taigaAvond in de taigaVeelvraat spiegelingVeelvraat spiegelingSami rendier in het bosSami rendier in het bosVlonderpad door het veenVlonderpad door het veenZeearend op dode boomZeearend op dode boomDennenbos in tegenlichtDennenbos in tegenlichtLevendbarende hagedisLevendbarende hagedisWild rendier portretWild rendier portretWolf portretWolf portretVeelvraat portretVeelvraat portretMuskusossen in de sneeuwMuskusossen in de sneeuwVliegende sperweruilVliegende sperweruilVliegende zeearendVliegende zeearendVeelvraat op boomstamVeelvraat op boomstamMuskusosMuskusosSami rendierSami rendierWolfWolfAuerhoenAuerhoenRaaf landendRaaf landendZeearend en meeuwZeearend en meeuwAmerikaanse zeearendAmerikaanse zeearendVeelvraatVeelvraatAlpensneeuwhoen op een lavarots in IJslandAlpensneeuwhoen op een lavarots in IJslandAlpensneeuwhoen in vluchtAlpensneeuwhoen in vluchtAlpensneeuwhoen in vluchtAlpensneeuwhoen in vlucht